Veel mensen dromen van een betere wereld. Een wereld zonder kwaad, een wereld
waarin elk verlangen meteen wordt ingevuld. Maar die droom is meestal doordrongen
van het besef dat de realisering van zo’n harmonieuze wereld niet haalbaar
is. Een ideale wereld lijkt niet binnen de menselijke mogelijkheden te liggen.
Vandaar ook de dubbele betekenis van de term utopie: een ‘goede plaats’,
een eu-topos, is tegelijk een ‘niet bestaande plaats’, een
ou-topos. Menselijke vrijheid veronderstelt de mogelijkheid van het kwaad
en de geschiedenis leert ons dat de wil om de wereld te verlossen van het kwade
meestal bestaat uit het aan banden leggen van die vrijheid. De drang om toch
een ideale wereld te willen realiseren kan dan ook resulteren in een anti-utopie.
De utopie slaat om in zijn tegendeel en wordt een dystopie, een ‘slechte
plaats’, een plaats die wordt geregeerd door angst en controledwang. Een
dystopie is dus niet louter een vrijblijvend fantasma van misantrope of paranoïde
kunstenaars, maar fungeert dikwijls als tegengif om al te radicale utopisten
af te remmen.
Lees
het hele artikel Visioenen van een vergane wereld: koop hier Verhalen
van verval.
