Bij de voorpublicatie van een fragment uit een zo omvangrijke roman als 2666
(1125 bladzijden in de oorspronkelijke Spaanse versie) is enige toelichting
vanzelfsprekend wel op zijn plaats. Welk soort boek is het, hoe verhoudt het
fragment zich tot de rest van de roman en wat is de relatie met dit themanummer
van Deus ex Machina?
2666 is het nagelaten werk van de in 2003 op vijftigjarige leeftijd
overleden Chileen Roberto Bolaño en kan gezien de omvang en de tijd die
hij eraan heeft gewerkt zonder overdrijving zijn magnum opus worden genoemd.
De roman bestaat uit vijf delen die schijnbaar op zichzelf staan maar op een
subtiele manier met elkaar verweven zijn. Deel 1 vertelt de wederwaardigheden
van vier literaire critici en
letterkundigen (een Fransman, een Italiaan, een Spanjaard en een Britse) op
hun zoektocht naar de door hen bewonderde mysterieuze tachtigjarige Duitse schrijver
Benno von Archimboldi, een tocht die ten slotte uitmondt in een absurde bedevaart
naar Santa Teresa, een stad aan de grens van Mexico met de Verenigde Staten.
Deel 2 gaat over de universitaire docent Amalfitano, een man die samen met zijn
dochter Rosa zijn verleden in Spanje is ontvlucht om een nieuw leven op te bouwen
in Santa Teresa, waar hij de vier critici uit deel 1 probeert te helpen met
hun speurtocht naar de Duitse schrijver. In deel 3 volgen we de zwarte journalist
Fate, die door zijn krant naar Santa Teresa wordt gestuurd om een bokswedstrijd
te verslaan. Daar ontmoet hij Rosa, de dochter van Amalfitano uit deel 2, en
wordt verliefd op haar. Samen komen ze een Amerikaanse onderzoeksjournaliste
tegen die bezig is met een reportage over de gruwelijke gebeurtenissen die zich
al jaren afspelen in Santa Teresa, waar met grote regelmaat de levenloze lichamen
van vrouwen worden aangetroffen, van wie vele nog niet eens volwassen. Deze
gebeurtenissen worden uitvoerig beschreven in deel 4 en vormen de rode draad
van de roman die alle verhaallijnen met elkaar verbindt. Deel 5 ten slotte vertelt
het levensverhaal van de mysterieuze Duitse schrijver, vanaf zijn geboorte tot
de aanleiding voor zijn vertrek naar Santa Teresa.
Het hier gepubliceerde fragment komt uit deel 4. Het is de huiveringwekkende
beschrijving van twee van de vele moorden op vrouwen en jonge meisjes zoals
die tot op de dag van vandaag plaatsvinden in de Mexicaanse stad Ciudad Juárez
(het Santa Teresa uit de roman). Jarenlang heeft Bolaño onderzoek gedaan
naar die reeks veelal onopgeloste moorden in het noorden van Mexico, en deel
4 is daarvan in grote lijnen, vermengd met fictieve personages en gebeurtenissen,
het verslag. Op een manier die geen lezer onberoerd zal laten, laat hij zien
hoe de nachtmerrie de werkelijkheid is binnengedrongen en hoe corruptie, misdaad,
traditie, onverschilligheid en minachting een web van verschrikkingen hebben
gesponnen. De titel van de roman, 2666, zou kunnen worden opgevat als
een aanklacht én als een waarschuwing: laat het teken van het beest in
de toekomst niet over de mensheid regeren. Apocalyptischer kan het bijna niet.
Lees
2066 – Het deel van de doden in Verhalen van verval.
