Generatie Ground Zero.
Amerikaanse schrijvers over 9/11
nr.118 - september 2006
Jay McInerney Een jaar geleden veranderde de
skyline van Manhattan voorgoed vertaald door Han van der Vegt
In 1984 verwierf Jay McInerney in één klap literaire
roem met zijn droomdebuut Bright Lights, Big City. Een verhaal over een jongeman
met schrijversambities die in korte tijd zijn werk en zijn vrouw verliest en
zijn eenzaamheid verdooft met cocaine en feestjes. McInerney bereidde op die
manier de weg voor schrijvers als Tama Janowitz en Bret Easton Ellis - het debuut
van de laatste, Less Than Zero, werd aanvankelijk geweigerd door de uitgeverij,
maar dankzij het succes van Bright Lights alsnog gepubliceerd. Deze auteurs
schreven boeken in een uitgebeende, strakke stijl over vereenzaming in een grote
stad als New York of LA. De kritiek zag er al snel een nieuwe literaire stroming
in en doopte deze Brat Pack. Maar terwijl Bret Easton Ellis zijn misantropische
thematiek van emotionele isolering steeds verder radicaliseerde, ging McInerney,
naar eigen zeggen, de meer romantische toer op. Zijn laatste roman, The Good
Life, bevestigt deze bewering. In dit boek schildert McInerney een romance tussen
het smeulende puin van de Twin Towers. Het is een aangrijpend verhaal over mensen
die na een traumatische ervaring hun leven weer proberen op te pakken.
Een jaar geleden veranderde de
skyline van Manhattan voorgoed
Bouwvakkers zwermen over de steigers van een hoog nieuw appartementsgebouw
dat aan de rand van Battery Park City verrijst, precies op een blok afstand
van de noordoosthoek van Ground Zero. ‘Hier was het eerste lijkenhuis,’ vertelt
mijn vriend Bruce Grilikhes me, als we over Vesey Street naar het oosten rijden,
langs de American Express-toren. ‘We brachten de lijkzakken hierheen. Het Rode
Kruis had de lobby hier ingericht. Het glas was toen overal weg.’ Bruce, een
timmerman zo groot als een vrachtwagen, met een kaalgeschoren hoofd, was in
de dagen na het instorten van de Twin Towers een week lang aan het graven naar
overlevenden. Nu, een jaar later, is het gebied rond Ground Zero een vreemde
mengeling van handel, toerisme en bouw.
De laatste keer dat ik hier was lag het puin 25 tot 30 meter boven de vroegere
plek van de World Tradetorens, en van de berg walmde zwarte rook de lucht in;
vlammen schoten op wanneer mechanische grijpers de 30 meter lange stalen balken
uit de verwrongen resten tilden. Nu is er een uitkijkpost waar dagjesmensen
naar beneden kunnen kijken in de uitgegraven funderingen, een paar keurige rechthoekige
gaten van zeven etages diep. Mannen en vrouwen in pak met aktetassen, toeristen
in korte broek en T-shirt met camera’s en bouwvakkers met helmen lopen door
elkaar over de stoep. ‘Daar legden ze de verpletterde politie- en brandweerwagens
neer die ze uit het puin hadden getrokken,’ wijst Bruce. ‘Ik weet nog dat een
van die brandweerwagens helemaal bedekt was met wit stof en dat de lampen nog
brandden en de sirene loeide.’
Over bepaalde dingen die hij toen gezien heeft kan Bruce nog altijd niet praten.
Hij heeft pas een medisch onderzoek gehad in het Mount Sinai Hospital, als onderdeel
van een programma om de gevolgen na te gaan voor de gezondheid van de mensen
die op Ground Zero hebben gewerkt, en dat heeft bevestigd wat hij al wist: dat
zijn neusholten en zijn longen en zijn geest een puinhoop zijn. Bruce vindt
het moeilijker dan vóór 11 september om zijn emoties onder controle te houden.
Hij wordt snel kwaad. Hij wordt kwaad als hij de verkopers souvenir-T-shirts
en fotoboeken over de gebeurtenissen van die dag ziet verkopen. ‘Het klopt niet,’
zegt hij. ‘Waar waren die lui toen de boel in elkaar donderde?’
Vertaling door Han van der Vegt van Jay McInerneys ‘One year ago, this
week, the Manhattan skyline changed forever’. Gepubliceerd in The Sunday
Telegraph (september 2002)
Han VAN DER VEGT (°1961) is dichter en vertaler. Van
hem zijn vier dichtbundels gepubliceerd, waarvan de laatste, het sciencefiction-epos
Exorbitans, begin dit jaar uitkwam in de Contrabasreeks van BnM. Hij
heeft boeken van o.a. Virginia Woolf en Joseph Conrad vertaald.